Kinh tế số-động lực phát triển trong tương lai

Dịch Covid-19 đi qua để lại những hậu quả nặng nề nhưng cũng tác động mạnh mẽ đến quá trình chuyển đổi số ở cả ba nội dung: Chính quyền số, doanh nghiệp số và xã hội số. Đây cũng chính là nền tảng để thành phố Hồ Chí Minh triển khai mạnh mẽ hơn chương trình chuyển đổi số, xây dựng nền kinh tế số, tái cơ cấu nền kinh tế trên nền tảng kỹ thuật số của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Triển lãm các giải pháp kinh tế số tại Diễn đàn kinh tế thành phố Hồ Chí Minh năm 2022.
Triển lãm các giải pháp kinh tế số tại Diễn đàn kinh tế thành phố Hồ Chí Minh năm 2022.

Trong chiến lược phát triển chuyển đổi số, thành phố Hồ Chí Minh đặt ra mục tiêu đến năm 2025 kinh tế số đóng góp khoảng 25%; đến năm 2030 đóng góp 40% trong GRDP của thành phố. Thành phố cũng xác định chuyển đổi số là định hướng mới nhằm phát triển nhanh, bền vững, bao trùm, thích ứng trong điều kiện bối cảnh còn nhiều biến động, trong đó có diễn biến khó lường của dịch Covid-19. 

Mới đây, thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức diễn đàn kinh tế với chủ đề “Kinh tế số: Động lực tăng trưởng và phát triển thành phố trong tương lai”. Theo Chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh Phan Văn Mãi, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2025 là đô thị thông minh, thành phố dịch vụ, công nghiệp theo hướng hiện đại, đi đầu trong đổi mới sáng tạo, có chất lượng sống tốt, văn minh, hiện đại, nghĩa tình. Đến năm 2030, là thành phố dịch vụ, công nghiệp hiện đại, thành phố văn hóa, đầu tàu về kinh tế số, xã hội số, chính quyền số; là trung tâm về kinh tế, tài chính, thương mại, khoa học và công nghệ, văn hóa của khu vực Đông Nam Á.

Thành phố cũng tập trung triển khai các chương trình, đề án cụ thể liên quan trực tiếp đến mục tiêu xây dựng nền kinh tế số như hợp tác về chuyển đổi số trong khuôn khổ hợp tác chung giữa thành phố và Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam. Tập trung giải quyết vấn đề liên thông, kết nối dữ liệu ở phạm vi toàn thành phố và phát triển kho dữ liệu dùng chung, dữ liệu mở để người dân, doanh nghiệp, chính quyền có thể đẩy mạnh hợp tác cùng xây dựng một hệ sinh thái sản phẩm tiện ích có giá trị cao, kiến tạo môi trường khuyến khích sáng tạo và khởi nghiệp. Phát triển đồng bộ hạ tầng số phục vụ kinh tế số và xã hội số theo Đề án phát triển hạ tầng viễn thông và Kế hoạch phát triển hạ tầng số thành phố giai đoạn 2020-2030... 

Nhiều chuyên gia nhận định, việc thành phố tập trung chuyển đổi số là hướng đi đúng theo xu thế của thế giới; đồng thời phát huy tiềm năng, thế mạnh của thành phố, địa phương phát triển mạnh về khoa học và công nghệ. Đây là tiền đề quan trọng không chỉ giúp thành phố tăng năng suất sản xuất, kinh doanh mà còn là trụ cột thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững trong tương lai. Tuy nhiên, những rào cản về cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực kinh tế số, các giải pháp công nghệ, cơ chế chính sách… đang “kìm chân” kinh tế số phát triển. 

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Cành, Trường đại học Kinh tế-Luật thành phố Hồ Chí Minh cho biết, hiện 10 ngành được thành phố ưu tiên chuyển đổi số là y tế, giáo dục, giao thông vận tải, tài chính-ngân hàng, du lịch, nông nghiệp, logistics, môi trường, năng lượng và đào tạo nhân lực. Để đạt được các mục tiêu trên, thành phố cần các chính sách và nguồn lực đủ mạnh để phát triển kinh tế số. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để đạt được các mục tiêu theo các chương trình chuyển đổi số và xây dựng thành phố trở thành đô thị thông minh.

Cũng theo bà Nguyễn Thị Cành, thành phố trước tiên phải nhận thức rằng, kinh tế số phát triển dựa vào nhiều yếu tố, trong đó có bốn trụ cột quan trọng: Thể chế số; nhân lực số; công nghệ số và hạ tầng số. Về thể chế, trên bình diện quốc gia đã có các văn bản pháp lý cho các địa phương thực hiện. Ở góc độ chính quyền địa phương, thành phố đã có những văn bản, chương trình phát triển kinh tế số. Dù khuôn khổ thể chế phát triển kinh tế số đã và đang trong quá trình xây dựng, hình thành nhưng thành phố đã có những chương trình cụ thể để phát triển kinh tế số. Thể chế số cụ thể sẽ gắn liền với phát triển từng trụ cột của kinh tế số. 

Nhận định về chuyển đổi số trong doanh nghiệp ở thành phố, tầm nhìn và khát vọng đến năm 2030, Phó Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông thành phố Hồ Chí Minh Võ Thị Trung Trinh cho rằng, việc chuyển đổi số giúp doanh nghiệp sáng tạo, đổi mới các mô hình kinh doanh, sản xuất dựa trên những tiến bộ của các công nghệ số. Chuyển đổi số nhanh hay chậm phụ thuộc vào bản chất của từng lĩnh vực kinh tế, vào sự sẵn sàng của các công cụ nền tảng kỹ thuật số và sự chủ động, tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm của từng doanh nghiệp. Do đó, từng doanh nghiệp, đơn vị cần xác định lộ trình riêng, thích hợp với tình hình thực tế của mình. Để chuyển đổi số thành công, doanh nghiệp cần hiểu đúng, đầy đủ các vấn đề cốt lõi trong chuyển đổi số. Cụ thể, phải nhận thức và tư duy đúng; xây dựng được chiến lược và lộ trình chuyển đổi số; xây dựng năng lực số như hạ tầng thiết bị và dữ liệu, đào tạo nhân lực số; xác định mô hình hoạt động, kinh doanh mới…

Các nhà chuyên môn cho rằng, thực tế không phải doanh nghiệp nào cũng chuyển đổi số thành công. Nguyên nhân là do doanh nghiệp chọn giải pháp không phù hợp với hoàn cảnh của doanh nghiệp. Qua đó, các doanh nghiệp cần thực hiện ba bước: Chuyển đổi con người, phương thức kinh doanh, chuyển đổi công nghệ. Trong đó, chuyển đổi con người là quan trọng nhất. Ở đây, người lãnh đạo đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi số, là người phải có tầm nhìn, chọn giải pháp phù hợp, tạo được sự đồng thuận cao trong đơn vị, doanh nghiệp…