Khổ với những dự án “treo” (Kỳ 3)

Kỳ 3: Mở tương lai cho người dân
0:00 / 0:00
0:00
Những cơ sở giáo dục đại học mới được xây dựng.
Những cơ sở giáo dục đại học mới được xây dựng.

Người dân sinh sống ở các dự án treo lâu năm cần những hỗ trợ kịp thời từ phía chính quyền địa phương để sớm ổn định cuộc sống. Trong đó, điều họ mong mỏi lớn nhất là sớm có quyết định chính thức “đi hay ở” từ phía cơ quan chức năng.

Trải qua gần hai thập kỷ sống trong vùng quy hoạch treo, người dân ở đây đã thấm thía mọi nỗi khó khăn, nhọc nhằn từ việc sửa chữa nhà cửa cho đến “chạy” từng tờ giấy tạm trú, giấy vay vốn.

Gọn gàng Làng Đại học, được không?

Trong câu chuyện với PGS Nguyễn Ngọc Vũ, Giám đốc Đại học Đà Nẵng, người mang nhiều trăn trở với việc đầu tư, xây dựng Làng Đại học Đà Nẵng những năm vừa qua, chúng tôi cảm nhận được sự khó khăn, trở ngại khi thúc đẩy tiến độ dự án. Dù với sự nỗ lực từ phía Đại học Đà Nẵng cùng chính quyền tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng, một hình hài khu đô thị Làng Đại học đang dần hiện ra.

Vấn đề nan giải khi công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cần đến số vốn hàng nghìn tỷ đồng. Trong những buổi làm việc giữa Đại học Đà Nẵng và Thủ tướng Chính phủ cũng như Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo, cùng các bộ, ngành liên quan thì đường hướng chính vẫn là tiếp tục triển khai dự án sớm nhất có thể. Nhưng vấn đề nan giải là nguồn vốn bố trí cho dự án lại đang “tắc”.

“Chúng tôi cũng rất trăn trở và chia sẻ với tình trạng của người dân phải sống trong vùng quy hoạch khi việc xây dựng, sửa chữa nhà cửa, đường sá… lâu nay bị ảnh hưởng nặng nề. Ở đây có nhiều gia đình với nhiều thế hệ cùng sinh sống trong các căn nhà cấp bốn đã xuống cấp, rất khó khăn.

Nhưng do nguồn lực của Nhà nước cấp về còn có hạn nên việc triển khai bị chậm trễ, làm ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân. Chúng tôi cũng rất mong muốn các bộ, ngành, Chính phủ sớm quan tâm, hỗ trợ để thúc đẩy tiến độ dự án, giải quyết tái định cư cho người dân, để họ sớm ổn định cuộc sống. Còn về phía Đại học Đà Nẵng thì luôn nỗ lực cao nhất để đẩy nhanh tiến độ dự án”, thầy Vũ cho biết.

Theo ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam, tổng chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phần còn lại của dự án dự kiến vào khoảng 2.776 tỷ đồng. Dự kiến chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thực tế là 4.164 tỷ đồng.

“Kết quả kiểm tra, rà soát thể hiện 41% tổng diện tích dự án thuộc địa phận thị xã Điện Bàn có liên quan đất ở và nhà ở của nhân dân, dẫn đến chi phí bồi thường tăng cao. Vì vậy, việc triển khai thực hiện công tác giải phóng mặt bằng dự án cơ bản không khả thi.

Chỉ có khoảng 50ha có khả năng thuận lợi trong công tác giải phóng mặt bằng tại khối Tứ Hà và Câu Hà (phường Điện Ngọc, thị xã Điện Bàn). Dự kiến, tổng chi phí giải phóng mặt bằng cho phần diện tích này khoảng 334 tỷ đồng; tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 815,8 tỷ đồng”, ông Thanh cho hay.

Trong báo cáo gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam khẳng định, vẫn ủng hộ việc tiếp tục triển khai thực hiện dự án theo quy hoạch đã được phê duyệt. Tuy nhiên, dự án đã kéo dài 25 năm, gây bức xúc trong chính quyền địa phương và nhân dân. Do vậy, lãnh đạo tỉnh đề nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, cùng các bộ, ngành Trung ương xem xét, báo cáo Thủ tướng Chính phủ bố trí đủ nguồn vốn để thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và đầu tư các công trình hạ tầng thiết yếu liên quan.

Theo phương án mà tỉnh Quảng Nam đưa ra thì trước mắt, cần bố trí đủ nguồn vốn để thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng toàn bộ diện tích trên địa bàn tỉnh Quảng Nam trong giai đoạn 2023-2025 (160ha). Trong trường hợp không bố trí đủ nguồn vốn để thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng toàn bộ diện tích trên địa bàn tỉnh Quảng Nam từ nay đến năm 2025, Quảng Nam đề nghị báo cáo Thủ tướng Chính phủ cho phép điều chỉnh Quy hoạch phân khu (1/2000) để tập trung triển khai thực hiện trên phần diện tích khoảng 50ha nêu trên.

Phần diện tích còn lại loại ra khỏi ranh giới dự án để UBND tỉnh Quảng Nam lập quy hoạch chỉnh trang, đầu tư các công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội thiết yếu phục vụ đời sống nhân dân tại khu vực. Đồng thời, hình thành “khu đô thị vệ tinh” phục vụ Làng Đại học Đà Nẵng. Như vậy, theo phương án này, thì nếu không bố trí được vốn trong thời gian đến thì sẽ “bóp nhỏ” dự án Làng Đại học, đưa hàng nghìn hộ dân ra khỏi vùng quy hoạch treo.

Chia sẻ về quan điểm “bóp nhỏ” dự án để triển khai sớm, PGS Nguyễn Ngọc Vũ, Giám đốc Đại học Đà Nẵng cho rằng, trong vấn đề quy hoạch, xây dựng khu đô thị Làng Đại học Đà Nẵng đã tính đến tầm nhìn dài hạn. Phần diện tích đất trong quy hoạch là dành cho phát triển giáo dục, qua đó đưa Trường đại học Đà Nẵng phát triển thành Đại học Quốc gia theo tinh thần Nghị quyết 26 của Bộ Chính trị. “Chúng ta không nên vì những khó khăn trước mắt mà thu hẹp quy mô dự án, bởi việc đầu tư cho giáo dục là tầm nhìn chiến lược, dài hạn. Khi đã thu nhỏ rồi mà sau này muốn mở rộng thì rất khó khăn”.

Cũng theo thầy Vũ, so những năm trước đây thì trong ba năm qua, dự án đã triển khai được nhiều hạng mục. Trong đó đã giải tỏa được 80/110 ha về phía Đà Nẵng. Chính phủ cũng đã cấp thêm 650 tỷ đồng cùng với vốn tự có của Đại học Đà Nẵng để xây dựng và đưa vào hoạt động hai hạng mục cấp thiết là công trình nhà làm việc của Trường đại học Sư phạm Kỹ thuật và công trình Nhà học tập và thực hành, thí nghiệm Khoa Y - Dược. Ngoài ra, cùng với hai Đại học Quốc gia, Đại học Đà Nẵng cũng sẽ nhận được gói vay ODA trị giá 100 triệu USD để “rót” vào dự án.

Với những hỗ trợ từ phía Chính phủ cũng như các bộ, ngành, Đại học Đà Nẵng kỳ vọng sẽ “tăng tốc” dự án để sớm giải tỏa, di dời những hộ dân sống trong vùng quy hoạch.

Cần thiết xóa “treo”

Dù chỉ mới được “xóa treo” từ giữa tháng 11 vừa qua, nhưng người dân và chính quyền ở khu vực quy hoạch dự án ga đường sắt Đà Nẵng (địa bàn quận Liên Chiểu) đã rục rịch công tác chuẩn bị “hồi sinh” sau 18 năm đằng đẵng chờ đợi. Lãnh đạo UBND quận Liên Chiểu cho hay, địa phương đang giao cho các ngành để công bố quyết định hủy bỏ quy hoạch ga đường sắt đến các phường cũng như thông tin cho người dân các quyền lợi của bà con sau khi hủy bỏ quy hoạch và phải theo Luật Đất đai 2013 và các nghị định hướng dẫn.

Sau khi hủy bỏ quy hoạch, UBND TP Đà Nẵng cũng sẽ thực hiện các bước tiếp theo là chỉ đạo Sở Xây dựng và các chủ đầu tư, Ban quản lý dự án khẩn trương lập quy hoạch phân khu (hiện đang trình Bộ Xây dựng phê duyệt). Cùng với đó, trong quá trình lập quy hoạch phân khu thì tính toán lồng ghép việc quy hoạch tái thiết đô thị tại quy hoạch nhà ga này. Sau khi quy hoạch phân khu được duyệt thì thành phố sẽ chỉ đạo xúc tiến các quy hoạch tiếp theo để triển khai thực hiện.

Vấn đề quy hoạch treo và hệ lụy của nó đã được đưa ra “mổ xẻ” tại nhiều cuộc tiếp xúc cử tri của Hội đồng nhân dân, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Đà Nẵng.

Ông Nguyễn Thành Tiến, Trưởng Ban đô thị HĐND TP Đà Nẵng chia sẻ, việc “xóa treo” cho dự án kéo dài mười mấy năm là sự cố gắng và nỗ lực của chính quyền thành phố. “Sau khi bãi bỏ quyết định quy hoạch “treo”, thành phố phải có biện pháp, giải pháp phù hợp để quản lý, tháo gỡ các bất cập tồn tại lâu nay. Đó là cải thiện hệ thống hạ tầng đường sá, lưới điện, kênh thoát nước… Đồng thời, có những chính sách hỗ trợ người dân sống trong vùng quy hoạch”.

Theo ông Tiến, việc “xóa treo” dự án ga đường sắt Đà Nẵng cũng để lại nhiều bài học trong quy hoạch đô thị. Đó là cần phải thường xuyên thực hiện công tác rà soát quy hoạch đô thị, quy hoạch xây dựng, quy hoạch - kế hoạch sử dụng đất hằng năm… để xử lý, điều chỉnh, hủy bỏ các dự án “treo” dự án không khả thi, dự án thiếu tính pháp lý một cách kịp thời. Đồng thời cần ban hành các chính sách quy định về hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho người dân trong vùng dự án treo.

Khổ với những dự án “treo” (Kỳ 1)