Khổ với những dự án “treo” (Kỳ 2)

Kỳ 2: Tạm sống 25 năm
0:00 / 0:00
0:00
Ông Lê Trung Phụng không dám sửa nhà hơn 20 năm qua.
Ông Lê Trung Phụng không dám sửa nhà hơn 20 năm qua.

Siêu dự án với tổng mức đầu tư dự kiến lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng được kỳ vọng sẽ làm thay đổi bộ mặt của khu vực vùng ven Đà Nẵng-Quảng Nam, phát triển nơi đây trở thành một khu đô thị Đại học bề thế như hai đầu cầu Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Nhưng qua gần 25 năm triển khai, dự án chỉ mới xây dựng được một phần nhỏ, còn hàng nghìn hộ dân nằm trong vùng quy hoạch dự án lâm vào cảnh đi không được, ở không xong.

Dột nát đủ bề

Dự án Làng Đại học Đà Nẵng nằm ở khu vực giáp ranh giữa quận Ngũ Hành Sơn (Đà Nẵng) và thị xã Điện Bàn (tỉnh Quảng Nam). Những cơ sở mới của Trường đại học Đà Nẵng như: Khoa Y Dược, Trường đại học Sư phạm Kỹ thuật, Trường đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông Việt Hàn… mới được xây dựng khang trang đã vang tiếng trống trường. Nhưng ngay từ cổng dẫn vào khu Làng Đại học là những ngôi nhà cấp bốn lụp xụp, ngổn ngang xà bần, đất cát. Tiếng cười nói rộn ràng của sinh viên không át nổi nỗi buồn thấp thỏm của người dân nơi đây.

Trong căn nhà cấp bốn đã bong tróc mầu sơn, được xây dựng từ năm 1982, ông Lê Trung Phụng (sinh năm 1957, tổ 40, phường Hòa Hải, quận Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng) lắc đầu ngao ngán khi có người đến hỏi về chuyện di dời, giải tỏa phục vụ dự án Làng Đại học Đà Nẵng.

“Gia đình tôi sống ở đây từ cuối những năm 70 đến nay. Trải qua nhiều năm, nhiều đợt quy hoạch nhưng nhà tôi vẫn thuộc diện giải tỏa, di dời. Nhưng cứ đợi mãi cho đến tận bây giờ, gia đình tôi vẫn ở đây, không ai di dời đi đâu và cũng không ai để tâm đến, chúng tôi gần như bị quên lãng”, ông Phụng nói.

Ông Phụng nói thêm, cả ba thế hệ với 12 người con, cháu cùng sống tạm bợ trong ngôi nhà nhỏ này. Hơn 20 năm nằm trong vùng quy hoạch dự án, ông Phụng cũng như nhiều hộ dân khác “án binh bất động”, không được cải tạo, xây dựng nhà cửa.

Ngước nhìn những viên ngói có gần 30 năm tuổi, thủng lỗ chỗ, ông Phụng kể: “Ngày mới làm nhà thì cũng chọn ngói loại tốt nhưng trải qua mấy chục năm mưa nắng, ngói rồi xi-măng nào chịu cho thấu. Giờ lớp men bên ngoài đã bong tróc, nằm ngửa đầu lên nhìn là thấy một trời sao. Mấy đứa con tôi muốn thay lớp ngói, đổi sang dùng tôn lạnh cho nhẹ và an toàn hơn nhưng không dám làm vì sợ chính quyền họ không cho”.

Ông Phụng cũng cho hay, ở cái xóm giải tỏa này, đến việc thay viên ngói còn khó, huống hồ là xây dựng, sửa chữa hay cơi nới nhà cửa. “Đất nhà tôi hơn 300m2 đất ở và gần 200m2 đất vườn. Vợ chồng tôi già rồi, chỉ cần có cái nhà nhỏ chui ra chui vào là được. Nên muốn cắt đất cho con cháu dựng nhà, dựng cửa, sống thoải mái hơn nhưng không được. Thế là ba thế hệ nhà tôi cứ sống qua ngày trong căn nhà nhỏ này”.

Ông Phụng cũng cho biết, cách đây hai năm có đoàn của Ban dự án đến kiểm định tài sản, đất đai nhưng từ đó đến nay không quay lại. Họ cũng chưa áp mức giá đền bù cho gia đình ông. “Mùa mưa bão, cả nhà tôi nơm nớp lo sợ nhà đổ sập xuống. Tôi và mấy đứa con dùng cọc gỗ chống vào tường nhà cho đỡ bị sập vào trong. Nhưng may là đợt bão vừa rồi chỉ xô bay mấy viên ngói, tôi phải dùng nhựa dẻo ốp vào thay thế”. Bà Trần Thị Tửu (sinh năm 1958) vợ của ông Phụng phàn nàn: “Cực khổ lắm rồi. Cứ để chúng tôi sống lay lắt trong vùng quy hoạch treo thế này thì khổ quá!”.

Dân phải tự làm đường để đi

Ở phần bên kia của dự án Làng Đại học Đà Nẵng thuộc phường Điện Ngọc (thị xã Quảng Nam) cũng không mấy khá hơn khi hệ thống hạ tầng đường sá không được đầu tư xây dựng, sửa chữa, hàng nghìn hộ dân cũng phải sống chung với quy hoạch “treo”.

Dẫn chúng tôi đi trên con đường đổ bê-tông chỉ rộng khoảng ba mét, ông Lê Bá Hòa (sinh năm 1968, ngụ khu phố Tứ Hà, phường Điện Ngọc, Quảng Nam) nói: “Trước đây, nó là con đường “đau khổ” của khu phố khi ổ gà, ổ voi, bùn lầy nhơ nhớp. Vì nằm trong vùng giải tỏa nên nhà nước không đầu tư nữa. Người dân sinh sống dọc tuyến đường này thấy khổ quá. Con cái đi học, đi làm khó khăn nên tự gom góp tiền bạc để đổ

bê-tông. Còn một đoạn ở phía trên này (sau phía Khoa Y Dược - Đại học Đà Nẵng) thì chính quyền địa phương hỗ trợ”.

Ông Hòa nói, chuyện về con đường dân phải tự bỏ tiền túi ra làm chỉ là sự “khởi đầu” của những khó khăn, vất vả của người dân nơi đây. Bởi từ khi có dự án, người dân gần như bị “bỏ rơi”. Theo quy định thì các hộ dân ở khu vực này không được thực hiện một số quyền như: lập hộ mới, tách thửa, tặng, cho, chuyển nhượng, thừa kế, chuyển mục đích sử dụng đất…

Chỉ về phía ngôi nhà cấp bốn vừa bị thổi bay phần mái, chỉ còn trơ lại mấy bức tường lở loét gạch vữa, ông Hòa cho hay, ba năm trước, đó là ngôi nhà mà vợ chồng ông trú ngụ suốt mấy chục năm. Nhưng cơn bão số 9 năm 2020 khiến nó bị hư hỏng nặng nề.

“Hồi đó, vợ chồng tôi làm đơn xin chính quyền địa phương được sửa chữa lại ngôi nhà để ở nhưng phía quản lý đô thị không cho. Họ nói nếu tôi sửa thì sau này không được đền bù khi di dời, giải tỏa. Nên cả nhà tôi chuyển về căn nhà mới gần đó ở”, ông Hòa nói.

Cũng theo ông Hòa, gia đình ông hiện có hơn 1.200m2 đất ở và đất vườn. Vì cuộc sống khó khăn nên gia đình muốn bán bớt để xây dựng lại nhà mới và lấy tiền chữa bệnh. Nhưng vì vướng quy hoạch nên việc mua bán gần như là vô vọng. Hằng ngày, ông Hòa phải bám lấy mảnh vườn trước mặt, trồng rau, canh tác mưu sinh qua ngày để đợi đến lúc được giải tỏa, bố trí tái định cư.

“Nhưng ngày đó không biết đến bao giờ, bởi chúng tôi ở đây cũng đã đợi hơn 20 năm rồi mà mọi thứ vẫn vậy. Khi nhìn sang bên kia, chỉ cách mấy trăm mét là phố xá sầm uất, còn bên này vẫn xập xệ, lụp xụp. Nhiều hộ gia đình ở đây còn phải kéo nhờ điện từ nhà khác, nước sinh hoạt cũng phải đi xin từ nơi khác về. Khổ đủ bề”, ông Hòa buồn bã nói.

Theo ông Trần Úc, Chủ tịch UBND thị xã Điện Bàn thì dự án Làng Đại học Đà Nẵng được Chính phủ phê duyệt triển khai từ năm 1997 với tổng diện tích khoảng 300ha nằm giữa hai địa phương Quảng Nam và Đà Nẵng. Trong đó, khoảng 110ha thuộc quận Ngũ Hành Sơn (Đà Nẵng) và khoảng 190ha thuộc phường Điện Ngọc (thị xã Điện Bàn). Tuy nhiên, đến nay đã 23 năm từ ngày Chính phủ công bố quy hoạch, dự án mới chỉ triển khai được một phần thuộc địa phận Đà Nẵng. “Việc dự án kéo dài đã ảnh hưởng lớn đến đời sống nhân dân, công tác quản lý an ninh, trật tự xã hội, xây dựng tại địa phương”, ông Úc cho hay.

Mới đây, trong báo cáo gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư, ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết, do dự án “treo” nhiều năm nên hạ tầng kỹ thuật đô thị, hạ tầng kinh tế-xã hội tại khu vực không được đầu tư, nâng cấp. Đặc biệt, từ khi công bố dự án làng Đại học, địa phương không thể đầu tư bê-tông hóa giao thông nông thôn, chỉ có một tuyến đường bê-tông rộng 3m, dài khoảng 1,7km, còn lại là đường đất.

Bên cạnh đó, hệ thống đường dây, trụ điện khu vực khối phố Câu Hà (nằm trong dự án) đã xuống cấp nghiêm trọng, nguy cơ xảy ra tai nạn điện rất cao, nhất là trong mùa mưa bão. Các công trình văn hóa - thể dục thể thao chưa được đầu tư xây dựng; nhà trẻ, trường mẫu giáo tạm bợ… Đến nay, dự án mới triển khai 1,02ha khu tái định cư cho các hộ dân bị ảnh hưởng đường bao làng Đại học. Việc triển khai dự án trên địa phận thị xã Điện Bàn mới chỉ dừng lại ở công tác đền bù cho các hộ dân bị giải tỏa trắng để xây dựng khu tái định cư, các hộ ảnh hưởng đường bao vẫn chưa được bồi thường và chưa có kế hoạch di dời.

UBND tỉnh Quảng Nam cũng thừa nhận, do bức xúc về chỗ ở, nhiều hộ dân đã xây dựng, cơi nới nhà cửa. Nhiều trường hợp khác cũng xây dựng trái phép trên diện tích đất quy hoạch dự án để chờ giải tỏa, đền bù khiến việc thực hiện dự án sẽ còn đối mặt nhiều khó khăn, thách thức.

(Còn nữa)

Khổ với những dự án “treo” (Kỳ 1)