Hiệu quả mô hình trường học mới ở Khánh Hòa

Việc áp dụng mô hình dạy học mới khi trong nhà trường nhiều năm qua vẫn triển khai phương pháp, mô hình giảng dạy truyền thống là một điều không dễ dàng. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện đổi mới giáo dục tiểu học, ngành giáo dục và đào tạo (GD và ĐT) Khánh Hòa đã nỗ lực thay đổi tư duy, hành động của cán bộ, giáo viên và của cộng đồng, từng bước tạo nên chuyển biến tích cực trong xây dựng mô hình trường học mới.

Trao đổi nhóm theo mô hình trường học mới ở Trường tiểu học Vĩnh Phương 1.
Trao đổi nhóm theo mô hình trường học mới ở Trường tiểu học Vĩnh Phương 1.

Băn khoăn khi đổi mới

Theo Bộ GD và ĐT, mô hình trường học mới xác định thay đổi chủ thể giáo dục gồm ba đối tượng là học sinh, giáo viên và phụ huynh. Trong đó, giáo viên là chủ thể tổ chức, hướng dẫn, đánh giá; học sinh tự học, tự đánh giá và đề xuất ý kiến; phụ huynh chủ thể cho các hoạt động trải nghiệm và tham gia đánh giá học sinh. Cách thức giảng dạy, bố trí lớp học như truyền thống sẽ không còn, thay vào đó, học sinh trở thành trung tâm tự học, thảo luận để hiểu, vận dụng vấn đề là chính. Ngoài ra, mô hình trường học mới cũng đòi hỏi sự quan tâm, vào cuộc của phụ huynh và cộng đồng nhiều hơn.

Tại tỉnh Khánh Hòa, năm học 2011-2012, khi triển khai mô hình trường học mới đã gặp phải những khó khăn. Theo Sở GD và ĐT tỉnh Khánh Hòa, việc dạy học bậc tiểu học của các thầy giáo, cô giáo vốn theo phương pháp giảng dạy truyền thống. Phần lớn người dân quan niệm việc học tập của con em mình là trách nhiệm của nhà trường, vì vậy, khi triển khai mô hình trường học mới với sự thay đổi đáng kể về cách thức tiếp cận, phương pháp giảng dạy, sự phối kết hợp giữa nhà trường với cộng đồng đã gặp phải một số khó khăn. Mặt khác, tình trạng cơ sở vật chất của một số trường chưa đáp ứng được nhu cầu tổ chức lớp, phân nhóm, sắp xếp vị trí nhóm, bao quát, hướng dẫn, tổ chức các hoạt động. Yêu cầu của chương trình theo mô hình mới là học sinh khi lên lớp hai phải đọc và hiểu được các yêu cầu trong tài liệu hướng dẫn cho nên một số em yếu môn Tiếng Việt, học sinh dân tộc thiểu số sẽ rất khó khăn trong thời gian đầu. Việc chuẩn bị đồ dùng cho mỗi tiết học đòi hỏi giáo viên phải đầu tư nhiều công sức. Một số phụ huynh không quan tâm đến con em, ít hợp tác cho nên hiệu quả phần hoạt động ứng dụng của học sinh chưa cao, sẽ là những trở ngại trong đổi mới…

Nhiều thầy giáo, cô giáo cũng như các bậc phụ huynh có con em khi học tập mô hình trường học mới thời gian đầu cũng nêu lên những băn khoăn. Hiệu trưởng Trường tiểu học Phước Tiến (TP Nha Trang) Nguyễn Quỳnh Hoa cho rằng: Công nghệ thông tin và ngoại ngữ hiện nay là hai công cụ quan trọng trong đổi mới và hội nhập, nhưng mô hình trường học mới ít sử dụng hai công cụ đó. Trong khi đó, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Phương (TP Nha Trang) Trương Ngọc Quý cũng có con học tiểu học theo mô hình mới cho rằng, qua sự phối hợp với nhà trường cũng như dưới góc nhìn của một phụ huynh cho thấy, triển khai mô hình trường học mới khi sĩ số lớp quá đông sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai, nhất là việc chia nhóm thảo luận học tập cho học sinh. Mặt khác, việc chia nhóm để nâng cao kỹ năng tự học tập, tìm tòi, sáng tạo cho học sinh đòi hỏi các thầy giáo, cô giáo khi dạy học cần nhiệt huyết rất lớn để quan tâm đến học sinh, tránh trường hợp kết quả của cả nhóm chỉ do một em học giỏi làm ra.

Tạo sự đồng thuận

Mặc dù khi bước vào triển khai có những băn khoăn nhất định, nhưng để tạo ra những "cú huých" nhằm nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học, ngành GD và ĐT Khánh Hòa đã tích cực tập huấn nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, khắc phục những khó khăn trong nội tại và thực hiện tốt công tác tham mưu với chính quyền địa phương, phối hợp tốt với các tổ chức, đoàn thể, các cơ quan và người dân trong cộng đồng cùng chăm lo, tạo sự đồng thuận trong đổi mới giáo dục. Tìm hiểu quá trình triển khai mô hình trường học mới ở Trường tiểu học Vĩnh Phương 1 (TP Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa), chúng tôi gặp bác Nguyễn Vẻ, có cháu nội đang học tại trường. Bác khoe ít ngày trước được nhà trường mời đến “dạy” ngoại khóa, giới thiệu với các cháu về nghề nông gieo trồng lúa. “Nói ra thì ai cũng bảo nghề nông có gì mà chia sẻ, nhưng tôi thấy các cháu thích thú lắm” - Bác Vẻ cho biết. Mặc dù người dân trong xã Vĩnh Phương chủ yếu làm nghề nông nhưng gần như phần đông học sinh ít quan tâm. Vì vậy, buổi giới thiệu ngoại khóa của bác Vẻ giúp các cháu biết được thế nào là cây mạ, thế nào là cây lúa; quy trình sản xuất, chăm bón ra sao để lúa trổ bông và cho thu hoạch. Từ đó, phần lớn học sinh đã hiểu được những nhọc nhằn, vất vả của ông bà, cha mẹ khi làm ra hạt gạo, từ đó biết quý trọng lao động, trang bị thêm các kỹ năng trong cuộc sống cho các em. Không chỉ có buổi ngoại khóa giới thiệu nghề nông của bác Nguyễn Vẻ, nhiều hoạt động giới thiệu, tăng cường kỹ năng sống, trải nghiệm nhằm bổ sung kiến thức thực tiễn được triển khai khi Trường tiểu học Vĩnh Phương 1 thực hiện mô hình trường học mới.

Trường tiểu học Vĩnh Phương 1 chỉ là một trong số nhiều trường triển khai mô hình trường học mới ở tỉnh Khánh Hòa mang lại hiệu quả thiết thực trong đổi mới giáo dục tiểu học. Theo Trưởng phòng Giáo dục tiểu học (Sở GD và ĐT Khánh Hòa) Hà Văn Thông, đến nay, toàn tỉnh có 43 trường tiểu học triển khai mô hình trường học mới toàn phần và tất cả các trường còn lại tùy điều kiện thực tế đều tiếp cận mô hình mới. Nhiều trường đã huy động được nhiều nguồn từ công tác xã hội hóa để thực hiện các hoạt động dạy và học như các trường: Diên Điền, Diên Phú 1 (huyện Diên Khánh); Tân Lập 2, Vĩnh Phương 1 (TP Nha Trang), Khánh Đông (huyện Khánh Vĩnh), Cam Phúc Nam (TP Cam Ranh)… góp phần đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học. Trong quá trình triển khai, các trường đã chú trọng việc tổ chức phân nhóm học sinh và rèn nền nếp học tập, kỹ năng điều hành... ngay từ đầu năm học. Thông qua hoạt động học tập mới, phần lớn học sinh đã mạnh dạn, tự tin hơn trước đây và biết ứng dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Đối với học sinh dân tộc thiểu số và học sinh học yếu cũng có cơ hội thể hiện khả năng của mình. Các em đều được tham gia vào các hoạt động trong quá trình học tập, từ đó chất lượng học tập của học sinh được nâng lên rõ rệt. Tỷ lệ học sinh đạt loại giỏi ở những trường theo mô hình mới đạt 78,5%, trong khi những trường dạy theo phương pháp truyền thống đạt 53,8%.