Được mùa nhờ chuyển đổi canh tác để “tránh hạn”

NDO -

NDĐT - Từ chủ trương chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, mùa vụ, vật nuôi … nhiều nông dân ở Đác Nông đã chủ động áp dụng các giải pháp canh tác để “tránh hạn”, cho hiệu quả kinh tế cao, trong đó có nhiều mô hình sản xuất đã “trúng đậm” nhờ chuyển đổi đúng định hướng.

Nông dân xã Nâm N’đir, huyện Krông Nô phấn khởi vì khoai lang được mùa, được giá.
Nông dân xã Nâm N’đir, huyện Krông Nô phấn khởi vì khoai lang được mùa, được giá.

Từ kết quả thực tiễn
Mùa khô Tây Nguyên nắng như đổ lửa, chúng tôi đi thực tế về xã Nâm N’đir, huyện Krông Nô, chứng kiến bà con nông dân đang tập trung thu hoạch khoai lang vụ sớm; trên khuôn mặt nhễ nhãi mồ hôi nhưng mỗi người ai nấy đều nở nụ cười phấn khởi vì khoai lang năm nay được mùa, được giá.

Ông Ngô Tiến Thành, thôn Nam Phong, xã Nâm N’đir có 5 sào đất lúa, do diện tích đất xa nguồn nước, trồng lúa thường xuyên bị hạn nặng vào cuối vụ gây thiệt hại hoặc mất trắng, nên năm nay ông Thành chuyển sang trồng khoai lang theo khuyến cáo của chính quyền địa phương và đã “trúng đậm”.

Ông Thành phấn khởi cho biết: “Cây khoai lang trồng trên vùng đất đồi ven sông nên sinh trưởng rất tốt, năng suất lại vượt trội so với các nơi khác trong vùng. Trồng khoai lang vụ đông xuân giảm được chi phí đầu tư, hạn chế được rủi ro mất mùa do hạn hán; trong khi đó, hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều lần so với trồng lúa nước trên cùng đơn vị diện tích. Mặt khác, nếu chủ động xuống giống khoai lang sớm sẽ đón được đầu giá cao. Hiện nay 1ha khoai lang đạt khoảng 30 tấn củ, với giá bình quân dao động từ 3.500 – 5.000 đồng/1kg thì người nông dân có thể làm giàu từ cây khoai lang”.

Trước thực trạng hạn hán gay gắt, hàng trăm ha diện tích cây lúa nước bị cắt giảm, nhiều nông dân huyện Cư Giút đã chuyển hướng sang chăn nuôi bò, dê…đem lại hiệu quả kinh tế cao. Bà Triệu Thị Thảo, thị trấn EaTlinh, huyện Cư Giút có ba sào đất lúa, do hạn hán kéo dài không trồng được lúa, nên hai năm nay bà bỏ đất hoang chuyển qua nuôi dê. Với 51 triệu đồng vốn ban đầu, bà Thảo đầu tư mua 16 con dê bố mẹ, sau hơn một năm đàn dê đã phát triển được hơn 35 con, vừa rồi bán 15 con dê thịt, dê giống thu về gần 47 triệu. Bà Thảo cho biết: “Nuôi dê trong điều kiện nắng hạn, thiếu hụt về nguồn nước như hiện nay nông dân cũng gặp rất nhiều khó khăn, tuy nhiên so với trồng lúa thì thu nhập từ nuôi dê hiện nay cũng khá cao, với giá bán hiện tại từ 120 – 130 nghìn đồng/1kg dê thịt thì chăn nuôi dê vẫn lãi gấp nhiều lần so với trồng lúa”.

Tại vùng trọng điểm cà-phê huyện Đác Min, trong khi hàng nghìn hộ dân như ngồi trên đống lửa, chạy ngược xuôi tìm nước cứu vườn cây đang chết khô từng ngày thì vườn cà-phê của ông Hồ Văn Hoan, thôn 11, xã Đác Lao lại đang ra hoa, đậu quả, cành phát triển xanh tốt, không bị ảnh hưởng nhiều của nắng hạn. Ông Hoan cho biết: “Khi thấy rừng bị tàn phá ngày càng cạn kiệt, biết sớm muộn gì cũng dẫn đến tình trạng hạn hán làm thiệt hại đến sản xuất nên tôi đã chủ động trồng cây chắn gió, cây che bóng nhằm bảo đảm sản xuất. Hiện nay khi cà-phê của nhiều hộ dân trong vùng bị khô hạn nặng, mất trắng, thậm chí chết cây thì cà-phê của tôi vẫn xanh tốt, năng suất không bị sụt giảm so với các năm trước”.

Cũng theo ông Hoan, trồng cây che bóng nên chọn các loại cây ăn trái như sầu riêng, bơ booth… vừa có tác dụng che bóng, giữ được độ ẩm, mực nước ngầm lại vừa tăng thu nhập trên cùng đơn vị diện tích. Hiện tại, với 3ha đất sản xuất bình quân mỗi năm ông Hoan thu về khoảng 800 triệu đồng, trong đó thu từ cà-phê 500 triệu đồng, 300 triệu đồng thu từ các loại cây che bóng, cây chắn gió trồng xen trong cà-phê như bơ booth, sầu riêng, tiêu…

Cần giải pháp đồng bộ, quyết liệt
Kết quả từ thực tiễn cho thấy, nếu sản xuất tuân thủ đúng định hướng, đúng quy hoạch không chỉ tránh được thiệt hại do hạn hán, thiên tai gây ra mà hiệu quả sản xuất sẽ cao hơn hẳn trên cùng đơn vị diện tích. Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Krông Nô, Doãn Gia Lộc cho biết: Chỉ tính riêng vụ đông xuân năm nay toàn huyện đã chuyển đổi khoảng 255 ha lúa nước sang trồng khoai lang vụ sớm, kết quả cho thấy chi phí đầu tư 1 ha khoai lang giảm khoảng 15%, trong khi đó năng suất cao gấp hơn hai lần so với trồng lúa nước trên cùng đơn vị diện tích, hiện tại trồng 1ha khoai lang nông dân thu nhập từ 100 triệu đồng đến 120 triệu đồng. Đối với diện tích đất lúa chuyển sang trồng ngô lai, bí đỏ năng suất trên 1ha cũng cao hơn từ 15 triệu đồng đến 20 triệu đồng…

Tuy nhiên, cũng theo ông Lộc vấn đề đặt ra là chúng ta đang định hướng nông dân sản xuất đúng quy hoạch nhưng trên thực tế hiện nay quy hoạch còn chung chung, chỉ mang tính định hướng, thậm chí quy hoạch chưa được phê duyệt. Trong quy hoạch chưa có các biện pháp, giải pháp hỗ trợ cụ thể bảo đảm quy hoạch; chưa có thông tin thị trường, đầu ra cho sản phẩm… nên nông dân vẫn chạy theo thời giá, lợi nhuận trước mắt, bất chấp khuyến cáo của các ngành chuyên môn, bỏ mặc những rủi ro hiện hưu nên khó tránh khỏi thiệt hại khi giá nông sản đổi chiều, thời tiết bất lợi hoặc cây bị bệnh chết hàng loạt.

Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Đác Min, Lê Văn Điệp đánh giá: trong thời gian qua, tỉnh Đác Nông đã có đề án tổng thể về quy hoạch nông nghiệp, nông thôn; các ngành cũng có quy hoạch về vùng cây ăn trái, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, thủy lợi… Thế nhưng chưa có cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp nào dám đứng ra thực hiện cam kết về giá, bảo đảm đầu ra với nông dân khi sản xuất tuân thủ theo vùng quy hoạch.

Trên thực tế, nông dân sản xuất trong hay ngoài vùng quy hoạch đều tự làm, tự tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm, nếu gặp rủi ro nông dân cũng tự chuốc lấy thất bại. Điều này cho thấy, từ việc quy hoạch đến tuân thủ đúng quy hoạch và áp dụng quy họach vào thưc tiễn vẫn còn một khoảng cách quá xa. Cái cốt lõi để thực hiện quy hoạch, quản lý sản xuất bằng quy hoạch và để nông dân tuân thủ đúng quy hoạch trên hết phải bảo đảm lợi ích thiết thực, chính đáng cho nông dân.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đác Nông, Đỗ Ngọc Duyên cho biết: Để chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng đúng định hướng, đồng bộ, từng bước khắc phục tình trạng phát triển sản xuất tự phát ồ ạt, tiềm ẩn nhiều rủi ro như hiện nay, Sở đã yêu cầu các địa phương đẩy mạnh công tác tuyên tuyền, hướng dẫn nông dân đầu tư phát triển theo hướng đa dạng sinh học bền vững, tập trung thâm canh tăng năng suất cây trồng trong vùng quy hoạch; thống kê lại toàn bộ diện tích cà-phê, hồ tiêu, cây ngắn ngày…theo thực tế hiện có.

Qua đó, cùng với các địa phương, ngành Nông nghiệp sẽ xây dựng phương án chuyển đổi cơ cấu cây trồng, khu vực nào có điều kiện về đất đai phù hợp, bảo đảm nguồn nước tưới thì phát triển các loại cây trồng chủ lực như cà-phê, hồ tiêu; Đối với cây lúa nước chuyển đổi đưa các loại giống chịu hạn, ngắn ngày, năng suất cao vào sản xuất, chuyển đổi lịch thời vụ phù hợp để tránh hạn. Các khu vực còn lại định hướng cho nhân dân chuyển sang trồng cây ăn trái, trồng rừng và các loại cây trồng khác. Sở cũng sẽ xây dựng phương án cụ thể tham mưu UBND tỉnh Đác Nông có những chính sách hỗ trợ phù hợp đối với diện tích cây trồng sản xuất đúng theo quy hoạch.