Đưa nghệ thuật đến công chúng nơi xa

Những năm gần đây, các bảo tàng tăng cường liên kết để đưa hoạt động trưng bày đến gần hơn với công chúng tại các địa phương, nhất là vùng sâu, vùng xa. Các hoạt động này đang ngày càng trở nên xu hướng trong việc phát huy tác dụng của bảo tàng, giúp các giá trị lịch sử, văn hóa lan tỏa sâu rộng hơn vào cuộc sống.

Triển lãm thu hút nhiều bạn trẻ tham quan.
Triển lãm thu hút nhiều bạn trẻ tham quan.

Lịch sử thấm nhuần qua tranh

Tiếp nối những hiệu ứng tích cực, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam vừa phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao tỉnh Quảng Ninh, Bảo tàng Quảng Ninh tổ chức triển lãm chuyên đề “Sưu tập các tác phẩm tranh cổ động theo dòng lịch sử cách mạng Việt Nam”.

Triển lãm giới thiệu 45 bức tranh do 43 họa sĩ sáng tác từ năm 1958 đến 1986, được chia làm ba phần với chủ đề: Bảo vệ Tổ quốc; Lao động và sản xuất; Học tập và làm theo lời Bác. Các tác phẩm hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, là bằng chứng cho thấy sự thành công của nghệ thuật tuyên truyền bằng hình ảnh, khối mầu, những câu khẩu hiệu ngắn gọn, dễ hiểu. Các ưu điểm này giúp người xem được hòa mình vào các bối cảnh của lịch sử qua từng giai đoạn. Qua đó, càng cho thấy, cùng với sách vở, lịch sử còn được khắc họa bằng nghệ thuật. Bạn Vũ Hà An, học sinh lớp 11 Trường THPT Lương Thế Vinh, tỉnh Điện Biên chia sẻ: “Nếu chỉ đọc trong sách thì sẽ khó cảm nhận được hết khung cảnh và sự hào hùng của dân tộc ta thời điểm ấy. Thế nhưng, khi đến với bảo tàng, mình được ngắm nhìn những bức tranh cổ động gắn liền các sự kiện và truyền thống của dân tộc Việt Nam. Hình ảnh của những đứa trẻ, người lao động trong thời kháng chiến được tái hiện rất gần gũi, thân thuộc. Hay như bức tranh “Ngắm sen cháu nhớ Bác Hồ” của họa sĩ Thanh Trà, vẽ năm 1969, rất đậm nét truyền thống cho các mầm non tương lai của đất nước”.

Cùng với việc thuyết minh các nội dung liên quan, bảo tàng cũng như cuộc trưng bày cũng thu hút số lượng lớn các em học sinh đến trải nghiệm thực tế, phục vụ cho việc học lịch sử. Cô giáo Lê Thị Thu Hiền, đến từ Bắc Ninh cho rằng, thay vì bình thường chúng ta phải lên những bảo tàng lớn trên Hà Nội hay TP Hồ Chí Minh thì nay khi tranh được chuyển về bảo tàng địa phương, các em học sinh sẽ rút ngắn được quá trình di chuyển. Cùng với đó, việc đưa các em đến đây tham quan và viết bài cảm nhận sẽ giúp các em có nhiều trải nghiệm quý giá, có điều kiện tìm hiểu sâu hơn về những câu chuyện lịch sử đằng sau mỗi bức tranh.

Hợp tác nhiều và linh hoạt hơn

Những năm gần đây, Cục Văn hóa cơ sở và Hội Mỹ thuật Việt Nam thường xuyên duy trì các hoạt động sáng tác, triển lãm, in ấn các tác phẩm nghệ thuật, lịch sử trên toàn quốc trong các sự kiện thời sự, chính trị. Theo bà Trần Thị Hương, Phó Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cho biết thêm: “Nhiều năm qua, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và Bảo tàng Quảng Ninh đã tổ chức thành công nhiều cuộc triển lãm, giới thiệu các tác phẩm mỹ thuật giàu giá trị lịch sử, văn hóa tới nhân dân tỉnh Quảng Ninh và khách tham quan”.

Cũng liên quan đến vấn đề trên, nhà nghiên cứu, phê bình mỹ thuật Nguyễn Hải Yến gợi mở: “Hiện nay, khuynh hướng xây dựng bảo tàng hay các hệ thống trưng bày đều chỉn chu hơn. Thế nhưng, trong việc mang tranh đi các địa phương, theo tôi không nhất thiết phải được bày trong khung kính. Việc treo tranh cũng không cần là những nơi khang trang, rộng rãi mà có thể là quán trà, không gian văn hóa nhưng cái chính là những hình ảnh đó phải đến được với người dân.Vào những năm chiến tranh, chúng tôi phải mang tranh đến Vàng Danh để những người dân vùng mỏ có thể tiếp cận ngay được những tác phẩm nghệ thuật. Đây cũng là một phương hướng hoạt động cần thiết cho các bảo tàng”.

Truyền thống, lịch sử dẫu lâu đời, giàu giá trị, vẫn có thể bị mai một nếu như không được kế thừa, giữ gìn, phát huy. Trong công tác tuyên truyền, giáo dục lịch sử đến các địa phương, cần chú trọng và quan tâm, kết hợp đa dạng hóa bằng nhiều hình thức sinh động, phù hợp nhiều đối tượng. Và để sự kết hợp giữa các bảo tàng được phát huy hiệu quả hơn thì các chuyên gia ở bảo tàng cần có sự chủ động trong việc phối hợp đi thực địa, tìm hiểu sâu về di tích ở mỗi địa phương khi kết hợp triển lãm. Theo nhà phê bình Nguyễn Hải Yến, điều này sẽ giúp cho các bảo tàng từ nơi khác đến bớt đi những cuộc khảo sát tốn kém. Cùng với đó, các bảo tàng địa phương cần sưu tập thêm các hiện vật, mô hình ở các tỉnh, thành phố khác để làm giàu thêm các tư liệu của bảo tàng mình. Việc này sẽ giúp người dân có cái nhìn bao quát về lịch sử của các vùng miền Tổ quốc.