Đẩy mạnh sản xuất sau dồn điền đổi thửa

Mặc dù không nằm trong số tiêu chí xây dựng nông thôn mới, nhưng dồn điền đổi thửa, gắn với quy hoạch lại ruộng đất, cải tạo hệ thống giao thông, thủy lợi được coi là “cuộc cách mạng” trong nông nghiệp tại Hà Nội. Tuy nhiên, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển sản xuất sau dồn điền đổi thửa ở các địa phương còn không ít khó khăn, lúng túng.

Cấy lúa bằng máy gieo mạ khay trên cánh đồng sau dồn điền đổi thửa ở xã Vạn Hoàng (Phú Xuyên).
Cấy lúa bằng máy gieo mạ khay trên cánh đồng sau dồn điền đổi thửa ở xã Vạn Hoàng (Phú Xuyên).

Xã Hồng Vân, huyện Thường Tín là địa bàn thuần nông, có truyền thống làm nghề sinh vật cảnh. Do địa hình đồng đất bậc thang, manh mún, mỗi hộ dân có gần chục thửa ruộng nằm rải rác khắp các xứ đồng, cho nên từ nhiều năm nay sản xuất nông nghiệp gặp nhiều khó khăn. Nhiều hộ dân có nhu cầu mở rộng sản xuất, nhất là phát triển nghề trồng cây cảnh, nhưng đều vướng do đất đai chật hẹp. Ngoài ra, hệ thống thủy lợi, giao thông vừa thiếu đồng bộ vừa bị xuống cấp. Khi bắt tay vào xây dựng nông thôn mới, Hồng Vân đã chọn khâu dồn điền đổi thửa để thực hiện trước. Nhờ sự vào cuộc tích cực của cả hệ thống chính trị, sự ủng hộ nhiệt tình của người dân, chỉ từ năm 2013 đến nay, hơn 100 ha đất canh tác đã được dồn đổi thành công. Bốn vùng sản xuất tập trung gồm vùng chuyên canh trồng hoa, cây cảnh; chuyên canh rau màu; chăn nuôi gia súc, gia cầm và nuôi trồng thủy sản đã được quy hoạch, phù hợp địa hình, đồng ruộng của địa phương. Giao thông nội đồng cũng được quy hoạch lại, đào đắp và đổ bê-tông hơn 65%. Hệ thống thủy lợi được cải tạo, kiên cố hơn 80%, đã tạo điều kiện thuận lợi để người dân chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa tập trung. Nhờ vậy, Hồng Vân nhanh chóng cán đích xã nông thôn mới vào năm 2014. Chủ tịch UBND xã Hồng Vân Nguyễn Hải Đăng cho biết, dồn điền đổi thửa không chỉ xóa bỏ sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, lạc hậu, mà đã thay đổi nhận thức của người dân. Người dân đã biết liên kết với nhau từ sản xuất đến tiêu thụ để nâng cao giá trị sản phẩm. Chưa bao giờ sản xuất nông nghiệp ở địa phương thuận lợi như hiện nay.

Còn đại diện huyện Phú Xuyên chia sẻ, là huyện có địa hình trũng, mùa mưa thường xuyên bị úng ngập, cho nên việc dồn đổi thành công gần 9.000 ha đất sản xuất nông nghiệp đã khắc phục tình trạng ruộng đất sản xuất manh mún, hoàn thiện hệ thống công trình thủy lợi, cải thiện hệ thống tưới tiêu. Sau dồn điền đổi thửa, toàn huyện đã chuyển đổi gần 2.400 ha đất sản xuất nông nghiệp kém hiệu quả sang phát triển trang trại, trồng cây ăn quả, rau màu, trồng hoa, nuôi trồng thủy sản... Huyện cũng có nhiều chính sách hỗ trợ, khuyến khích người dân đầu tư mua sắm hơn 450 máy làm đất, gần 150 máy cấy, 11 máy gặt đập liên hoàn để phát triển cơ giới hóa. Đối với một số vùng sản xuất chuyên canh, huyện hỗ trợ làm đường dây điện, nhà lưới, giống cây, con cho nông dân. Nhờ vậy, sản xuất nông nghiệp phát triển, thu nhập của người dân được nâng cao. Tuy nhiên, khó khăn, vướng mắc vẫn còn không ít. Bí thư Huyện ủy Phú Xuyên Phạm Hải Hoa cho biết, nhu cầu sử dụng, tích tụ ruộng đất sau dồn điền đổi thửa ngày càng lớn, nhưng việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn chậm, ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân trong việc thế chấp vay vốn ngân hàng, đầu tư mở rộng sản xuất. Các địa phương mới chỉ giao ruộng trên thực địa, chưa cấp sổ đỏ, dẫn đến công tác quản lý đất đai của chính quyền cơ sở gặp khó khăn. Quy định và hướng dẫn về điều kiện diện tích để chuyển đổi thành trang trại, điều kiện cho phép xây dựng các công trình nhà tạm, lán trại còn thiếu, dễ phát sinh các vấn đề về môi trường, sử dụng đất sai mục đích.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội, đến nay thành phố đã dồn đổi được hơn 76 nghìn ha đất sản xuất nông nghiệp. Cùng với đó, các địa phương đã chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi được hơn 62 nghìn ha, trong đó diện tích chuyển đổi sang trồng lúa chất lượng cao hơn 32 nghìn ha; rau an toàn hơn 4.200 ha, cây ăn quả hơn 6.700 ha, nuôi trồng thủy sản 9.000 ha; hơn 1.830 ha trồng hoa cây cảnh; gần 3.500 ha chăn nuôi xa khu dân cư. Nhiều mô hình sản xuất hiệu quả, mang lại giá trị kinh tế cao. Đời sống người dân ngày càng cải thiện, nâng cao. Tuy nhiên, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội Chu Phú Mỹ cũng thừa nhận, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi để nâng cao giá trị đất canh tác ở các địa phương vẫn còn chậm, chưa vững chắc. Chất lượng sản phẩm còn hạn chế, chưa có nhiều vùng sản xuất chuyên canh quy mô lớn. Công tác nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao khoa học kỹ thuật vào sản xuất còn hạn chế, tỷ lệ cơ giới hóa thấp. Nhất là công tác chế biến, bảo quản và tiêu thụ nông sản và việc tiếp cận nguồn vốn của người dân còn khó khăn.

Thực trạng và những vướng mắc nêu trên được các đại biểu trình bày tại buổi toạ đàm “Bàn giải pháp tháo gỡ khó khăn, đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp sau dồn điển đổi thửa, góp phần thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới ở Hà Nội” do Báo Hà Nội Mới phối hợp Thường trực Ban Chỉ đạo Chương trình 02 Thành ủy Hà Nội và huyện Đông Anh tổ chức. Phát biểu chỉ đạo tại buổi tọa đàm, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Trưởng ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới TP Hà Nội Ngô Thị Thanh Hằng nêu rõ, việc tháo gỡ những vướng mắc nêu trên là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị. Các cơ quan chức năng cần tham mưu UBND thành phố tiếp tục ưu tiên bố trí kinh phí xây dựng nông thôn mới, trọng tâm là đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thiết yếu như đường giao thông, hệ thống thủy lợi. Các sở, ban, ngành, UBND các huyện, thị xã tăng cường tuyên truyền, trong đó coi trọng đối thoại trực tiếp, cùng người dân bàn bạc, đưa ra các giải pháp tháo gỡ khó khăn. Nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả. Rà soát, điều chỉnh, bổ sung các quy hoạch sản xuất nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới bảo đảm chất lượng, phù hợp đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội, đáp ứng yêu cầu sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung có quy mô lớn và hiện đại. Có chính sách khuyến khích doanh nghiệp và nông dân ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, nhất là công nghệ cao trong sản xuất; đẩy mạnh đấu giá đất để có thêm nguồn lực xây dựng nông thôn mới.