Cơ sở y tế có được khuyến mại thu hút người bệnh?

Sau một thời gian thực hiện tăng giá dịch vụ y tế, cơ chế tự chủ về tài chính (theo Thông tư 37/2015/TTLT-BYT-BTC), nhiều cơ sở y tế đã có những thay đổi về chất lượng chuyên môn và chất lượng phục vụ; người bệnh đến khám chữa bệnh (KCB) đông hơn, nhất là sau khi xóa “rào cản” phân tuyến KCB tại các cơ sở KCB tuyến huyện. Tuy nhiên, bên cạnh đó, đã xuất hiện những hình thức “lấy lòng” người bệnh, gây phản ứng của dư luận, cần được kiểm tra, có biện pháp quản lý phù hợp.

Phòng khám đa khoa Phương Nam (phường 4, TP Cà Mau, tỉnh Cà Mau) thu hút số người đến khám bệnh đông một cách bất thường.
Phòng khám đa khoa Phương Nam (phường 4, TP Cà Mau, tỉnh Cà Mau) thu hút số người đến khám bệnh đông một cách bất thường.

Theo Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam, qua các đợt kiểm tra của ngành thời gian qua tại các cơ sở y tế ở một số địa phương, đã phát hiện nhiều “chiêu” thu hút người bệnh, như: phòng khám chở người bệnh đi khám miễn phí, phòng khám không thu tiền cùng chi trả bảo hiểm y tế (BHYT) của người bệnh, bệnh viện cho ăn sáng miễn phí nếu khám ở khoa tự nguyện, hỗ trợ tiền ăn, tiền xe đi lại cho đối tượng người bệnh nghèo, bệnh nặng... Gây xôn xao dư luận trong những ngày qua, là việc Phòng khám đa khoa Phương Nam (TP Cà Mau, tỉnh Cà Mau) tổ chức tặng quà người bệnh, ai đến khám đều được tặng quà, như: đồ chơi trẻ em, sữa, bột ngọt, hạt nêm... Phòng khám này được Sở Y tế tỉnh Cà Mau cấp phép tổ chức tặng quà. Số lượng người bệnh đến KCB ở đây tăng bất thường. Theo số liệu của BHXH Việt Nam, một ngày có hơn hai nghìn người bệnh đến khám, tương đương với số lượng người bệnh của bệnh viện hạng 1 tuyến tỉnh. Trong khi đó, quá trình xem xét tạm ứng quỹ BHYT, BHXH Việt Nam phát hiện báo cáo quyết toán BHYT quý I-2016 của phòng khám này có tổng chi phí quá cao, chiếm 50% tổng chi phí BHYT của toàn tỉnh Cà Mau. Hiện nay, cơ quan chức năng đang kiểm tra việc thực hiện các quy định về KCB BHYT của cơ sở nói trên.

Trưởng Ban Thực hiện Chính sách về BHYT (BHXH Việt Nam) Phạm Lương Sơn cho rằng, nếu đơn vị KCB dùng tiền riêng của mình tặng quà người bệnh thì không có vấn đề gì, nhưng những trường hợp này cần làm rõ sự liên quan giữa tặng quà để thu hút người bệnh hay lạm dụng Quỹ BHYT, có thể lợi nhuận kinh doanh là từ việc trục lợi Quỹ BHYT. Thực tế, những đơn vị có hình thức thu hút người bệnh nói trên khi được hỏi đều cho rằng, đó là tiền riêng của cơ sở y tế cho người bệnh, thậm chí, có cơ sở còn cho rằng những bệnh viện công được KCB miễn phí cho một số trường hợp thì bệnh viện tư nhân cũng có thể hỗ trợ người bệnh bằng các hình thức nêu trên.

Dưới góc độ luật pháp, luật sư Nguyễn Văn Tân, Công ty Luật TNHH Dương Khôi Minh (Đoàn luật sư Hà Nội) cho rằng, trong KCB, hình thức phát quà tặng người bệnh chính là hình thức khuyến mại tặng hàng hóa cho khách hàng khi đến sử dụng dịch vụ khám, chữa bệnh, được quy định tại Điều 8, Nghị định số 37/2006/NĐ-CP của Chính phủ ngày 4-4-2006 quy định chi tiết Luật Thương mại về hoạt động xúc tiến thương mại. Thẩm quyền cấp phép khuyến mại là sở công thương theo quy định của Thông tư liên tịch số 07/2007/TTLT-BTM-BTC. Tuy nhiên, một bất cập hiện nay là, Luật Thương mại (Điều 100) chỉ cấm khuyến mại tại bệnh viện, còn phòng khám tư nhân không thuộc đối tượng điều chỉnh bị cấm. Đây có lẽ là lý do để các phòng khám tư nhân đưa ra các hình thức tặng quà, hỗ trợ người bệnh mà cơ quan chức năng chưa thể xử lý thời gian qua.

Trước thực trạng này, Trưởng Ban Thực hiện Chính sách BHYT, BHXH Việt Nam Phạm Lương Sơn đề nghị, đã đến lúc, cần có chế tài cấm khuyến mại dưới mọi hình thức trong lĩnh vực hành nghề y, tại tất cả các cơ sở KCB.

Bác sĩ Trần Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cộng đồng cho rằng, trong lĩnh vực y tế không có khái niệm khuyến mại, bởi vì y tế là loại hình dịch vụ đặc biệt, cần có sự quản lý chặt về chuyên môn. Khuyến mại trong thị trường nói chung là để hấp dẫn người dân mua dịch vụ càng nhiều càng tốt, nhưng trong y tế, một số trường hợp dùng nhiều sẽ nguy hiểm cho sức khỏe người bệnh, như chụp, chiếu, thuốc kháng sinh... Do đó, không thể dùng các hình thức khuyến mại để lôi kéo người bệnh. Một bác sĩ của bệnh viện tư nhân ở Hải Phòng cho rằng: “Các cơ sở y tế không nên khuyến mại mà cần thể hiện bằng chất lượng chuyên môn và chất lượng dịch vụ, có những việc làm cụ thể như chăm lo đào tạo bác sĩ, bác sĩ tự nâng cao trình độ để KCB tốt nhất cho người dân. Nếu chuyên môn kém, thái độ phục vụ thiếu tận tình thì có khuyến mại gì đi nữa người bệnh vẫn quay lưng”.

Dịch vụ y tế khác với các loại hình dịch vụ thông thường, bởi người dân không có nhiều khả năng đánh giá chất lượng dịch vụ như thế nào là tốt, nhu cầu KCB của mình như thế nào là phù hợp, mà hoàn toàn phụ thuộc sự quyết định của bác sĩ và cơ sở y tế. Do đó, trước những biểu hiện bất thường trong KCB như nêu trên, Bộ Y tế cần có sự kiểm tra, xem xét các hình thức thu hút người bệnh có phù hợp hay không. Các sai phạm cần được công khai để người dân nhận biết hình thức nào được phép, hình thức nào bị cấm và qua đó, hướng các cơ sở y tế cạnh tranh lành mạnh, vì sức khỏe người bệnh.