Chú trọng quy hoạch giao thông tĩnh

Chưa bao giờ, vấn đề giao thông tĩnh - các bãi đỗ ô-tô ở các đô thị lớn, nhất là Hà Nội, TP Hồ Chí Minh lại trở nên cấp thiết, nổi cộm như hiện nay. Cư dân thành thị ngày càng sắm nhiều ô-tô, thậm chí nhiều gia đình có hai chiếc xe. Vấn đề là ở chỗ, số lượng ô-tô, xe máy ngày càng tăng lên, song diện tích đô thị chỉ có vậy, quỹ đất cho giao thông tĩnh ngày càng hẹp, trở nên quá nhỏ so nhu cầu.

Thời nay, kiếm được một chỗ đỗ xe ở các tuyến phố trung tâm quả là thách thức lớn cho các tài xế. Thành ra, sắm ô-tô thì tiền chi lại tốn hơn, vì nếu đi ô-tô thì chưa chắc có bãi đỗ, hoặc phải đỗ rất xa điểm đến. Đi tắc-xi có khi còn rẻ hơn và tiện hơn là gửi xe.

Nhiều người dân sắm ô-tô mà không có chỗ đỗ trong nhà, buộc phải gửi ở các bãi đỗ ở xa, hoặc gửi trong trường học, sân cơ quan, chung cư, nhà văn hóa, triển lãm…, thậm chí đỗ tràn cả ra mặt đường, vừa gây lộn xộn, bất tiện, vừa mất mỹ quan đô thị, ảnh hưởng đi lại của các phương tiện giao thông khác. Chưa kể, việc đỗ xe bừa bãi cũng là “mồi ngon” cho những tay đạo chích phụ tùng. Chính vì thiếu bãi đỗ cho nên tiền phí trông ô-tô hằng tháng, mỗi nơi thu một kiểu, có nơi chỉ 800 nghìn đồng nhưng có nơi đến vài triệu đồng/tháng. Thậm chí có nơi bán một chỗ đỗ dưới tầng hầm lên tới cả tỷ đồng. Việc “trưng dụng” lòng, lề đường, vỉa hè trên các tuyến phố làm bãi đỗ cũng chỉ là giải pháp tình thế trước mắt, đáp ứng một phần nhỏ nhu cầu, song cũng gây ra không ít hệ lụy.

Ngay như một số tuyến phố trung tâm ở Hà Nội, người ta còn chuyển từ đỗ dọc dưới lòng đường sang đỗ chéo để tăng lượng xe đỗ, nhưng chính điều này cũng khiến diện tích lòng đường bị thu hẹp. Trong khi đó, hầu hết các bãi đỗ xe hiện nay mang tính chất tạm bợ, cơ sở vật chất nghèo nàn, không có mái che, thiếu các phương tiện cảnh báo, phòng cháy, chữa cháy, nền bãi thì lổn nhổn đất, đá, mưa một trận có khi đã ngập nặng, trong khi lại “loạn giá”. Người gửi đang phải trả tiền giá cao mà lại nhận được chất lượng dịch vụ không tương xứng. Chúng ta mới đang chú ý đầu tư cho “giao thông động” mà ít quan tâm tới “giao thông tĩnh”.

Ước tính, việc xây dựng một tầng ngầm để đỗ xe ở chung cư, văn phòng, khách sạn có giá thành gấp từ hai đến ba lần một tầng nổi. Trong khi, các chủ đầu tư chỉ lo thu lợi nhuận cao nhất, dành nhiều nhất diện tích xây căn hộ để bán, văn phòng cho thuê… do đó, họ đều “né” việc xây bãi đỗ xe, chỉ xây một vài tầng gọi là cho có, còn lại đẩy “cục nợ” này ra ngoài đường cho… xã hội lo, điển hình như khu đô thị Trung Hòa-Nhân Chính (Hà Nội). Hiện, tại một số thành phố lớn như Hà Nội, chính quyền cũng đã xây dựng một số bãi đỗ xe cao tầng tự động, tuy nhiên điều này chỉ như “muối bỏ bể”. Thành phố cũng quy hoạch một số bãi đỗ xe ngầm, song do nhiều vấn đề về cơ chế, nhất là khả năng thu hồi vốn, cho nên nhà đầu tư tư nhân chưa mặn mà tham gia.

Thực tế ở nhiều thành phố lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái-lan…, bên cạnh việc quy hoạch đồng bộ các bãi đỗ xe ngầm, bãi đỗ xe thông minh, tháp đỗ xe…, chính quyền thành phố cũng rất nghiêm ngặt trong phê duyệt các công trình cao tầng khi yêu cầu các chủ đầu tư phải xây dựng các tầng đỗ đủ năng lực tiếp nhận ô-tô của công trình. Nhờ đó, dù có mật độ dân số đông, lượng ô-tô nhiều, nhưng hầu như ở những đô thị lớn của các nước này không có tình trạng ô-tô đỗ tràn lan trên vỉa hè, lòng, lề đường.

Rõ ràng, với nền kinh tế đang phát triển, người dân, cơ quan, doanh nghiệp ngày càng mua sắm nhiều ô-tô thì việc quy hoạch xây dựng các bãi đỗ xe trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Việc xây dựng các bãi đỗ xe ngầm, bãi đỗ xe cao tầng tự động, thông minh là hết sức cần thiết. Để làm được điều này, chính quyền các thành phố cần có những cơ chế, hình thức hợp lý để khuyến khích các doanh nghiệp bỏ vốn đầu tư, bởi đặc thù đầu tư các bãi đỗ xe hiện đại, thông minh thì đòi hỏi phải có nguồn vốn lớn, thời gian thu hồi vốn lại lâu. Hơn nữa, khi phê duyệt quy hoạch xây dựng các công trình cao tầng, nhất là ở những khu có mật độ dân số cao, chính quyền thành phố cần quy định nhà đầu tư phải xây dựng các tầng nổi hoặc tầng ngầm dành cho việc đỗ xe, đáp ứng đủ nhu cầu đỗ xe của công trình, hoặc phải có phương án về bãi đỗ xe. Tại các khu đô thị mới thì nhất thiết phải dành một diện tích nhất định để xây dựng các bãi đỗ xe.