Buôn lậu tại Lạng Sơn lại “nóng”

Theo đánh giá của Tổng cục Hải quan, Lạng Sơn luôn là một trong những địa bàn nóng về hoạt động buôn lậu. Từ nay đến cuối năm, nhất là thời điểm chuẩn bị đón Tết, các mặt hàng tiêu dùng, hàng có thuế xuất nhập khẩu cao, hàng nhập khẩu có điều kiện… được các đối tượng buôn lậu “chú trọng”, với phương thức, thủ đoạn ngày càng phức tạp, tinh vi.

Cán bộ Chi cục Hải quan cửa khẩu Cốc Nam kiểm tra hàng hóa xuất khẩu.
Cán bộ Chi cục Hải quan cửa khẩu Cốc Nam kiểm tra hàng hóa xuất khẩu.

"Lậu" qua đường mòn "chui" theo lối mở

Tìm hiểu tại một số cửa khẩu của tỉnh Lạng Sơn, chúng tôi được biết, đối tượng buôn lậu chủ yếu là các chủ đầu nậu, bao gồm người địa phương và người từ tỉnh khác, thường thuê, khoán gọn cho người lao động tự do vận chuyển hàng nhập lậu qua biên giới vào nội địa. Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, các đối tượng vi phạm thường là các doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có độ rủi ro cao, các công ty TNHH. Thời điểm cuối năm, các đối tượng buôn lậu thường tập kết hàng hóa ở các điểm sát biên giới, lợi dụng đêm tối, thời gian nghỉ giao ca của các lực lượng chức năng để vận chuyển nhỏ lẻ qua lối mòn và hai bên cánh gà cửa khẩu. Sau đó, chúng dùng xe gắn máy vận chuyển, tập kết tại các nhà dân, các kho hàng thuộc các khu vực như xã Tân Thanh, thị trấn Đồng Đăng, thị trấn Lộc Bình từ đó hợp thức hóa hàng hóa bằng hóa đơn lưu thông, rồi vận chuyển bằng tàu hỏa, ô-tô vào nội địa tiêu thụ.

Tại cửa khẩu Cốc Nam, Phó Chi cục trưởng Hải quan cửa khẩu Nguyễn Công Tuân cho biết, hàng buôn lậu vẫn chủ yếu là nhóm hàng hóa tiêu dùng như quần áo, phụ kiện điện thoại, đồ điện tử… Các đối tượng buôn lậu thường không xuất hiện mà mua hàng qua trung gian, gọi điện thoại mua hàng hoặc thuê các đối tượng ở nơi khác đến khu vực biên giới làm ăn sinh sống cùng người dân địa phương sang Trung Quốc lấy hàng. Khu vực do Hải quan Cốc Nam quản lý có khoảng 500 hộ dân sinh sống với hơn 3.000 nhân khẩu, phần lớn trong số họ tham gia vận chuyển hàng hóa qua biên giới. Chưa kể, khoảng 1.000 người là cư dân ở nơi khác đến đây sinh sống, cũng làm nghề mang vác, vận chuyển hàng. Theo quan sát của chúng tôi, tại đường mòn mốc 1105 và mốc 1103, nhiều đối tượng là cửu vạn và một số người dân xã Tân Mỹ, thị trấn Đồng Đăng đã vượt biên, xuất cảnh trái phép sang Trung Quốc, để nhận vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới theo hình thức: các chủ đầu nậu khoán gọn, gắn trách nhiệm vật chất với người chuyển hàng lậu. Tại đây, phương thức, thủ đoạn buôn lậu chủ yếu là xé lẻ hàng, sử dụng đội ngũ "cửu vạn" vận chuyển hàng và các đối tượng cảnh giới dùng điện thoại di động theo dõi chặt chẽ, thông báo hoạt động của các lực lượng chức năng chống buôn lậu. Ban đêm hoặc gần sáng, đối tượng lợi dụng địa hình hiểm trở vác hàng qua lưng chừng núi Phai Đen (khu vực giữa mốc 1103 và 1103/1) để vòng tránh các lán trực kiểm soát của lực lượng hải quan và biên phòng. Đầu tháng 10-2015, lực lượng chức năng Chi cục Hải quan Cốc Nam đã bắt một số vụ vận chuyển ma túy, pháo nổ, ngà voi… và đặc biệt là 200 triệu đồng tiền giả được vận chuyển vào Việt Nam.

Tại Chi cục Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, công tác chống buôn lậu cũng gặp không ít khó khăn khi lực lượng cán bộ ở đây khá mỏng, khối lượng công việc rất lớn, nhưng phải thường xuyên cắt cử người cùng các lực lượng chức năng túc trực 24/24 giờ tại các lán chống buôn lậu ở đồi Bà Đen và Gốc Nhãn… Phó Chi cục trưởng Nguyễn Giang Nam kể: Có lần, anh em phục kích, bắt được hàng lậu trên đồi thành công. Thế nhưng, khi vận chuyển xuống chân đồi thì bị hàng trăm người bao vây, giật lại hàng…

Buổi tối, có mặt tại cửa khẩu Chi Ma, chúng tôi nhận thấy, khu vực kiểm soát của Chi cục Hải quan cửa khẩu nằm trong địa bàn có nhiều dân cư sinh sống, địa hình phức tạp, rừng núi hiểm trở, có nhiều đường ngang, lối tắt dọc theo đường biên giới. Từ khi đường tuần tra biên giới được đưa vào sử dụng, một số dân cư tự ý xây dựng nhà ở, hàng quán trong khu vực cửa khẩu, do đó, lực lượng chống buôn lậu hải quan gặp rất nhiều khó khăn trong công tác kiểm tra, kiểm soát và phát hiện đối tượng buôn lậu, buôn bán, vận chuyển các chất ma túy, các mặt hàng xăng, dầu qua biên giới. Thời điểm từ 19 giờ tối hôm trước đến khoảng 2 - 3 giờ sáng hôm sau, có nhiều "cửu vạn" là cư dân biên giới được chủ đầu nậu thuê xé lẻ hàng hóa, lén lút mang vác hàng qua các đường mòn. Tại các lối tắt, đường mòn hai bên cánh gà cửa khẩu, chúng dùng xe máy để vận chuyển. Đối tượng vận chuyển hàng lậu gồm cả người già và trẻ em.

Tại cửa khẩu Tân Thanh, bên phía Việt Nam, hàng trăm xe công-ten-nơ chở hàng xuất khẩu sang Trung Quốc ùn tắc gần 10 km, do phía Trung Quốc không làm việc theo lịch nghỉ lễ Quốc khánh. Ở khu vực này, đường ra vào biên giới là độc đạo, việc đầu nậu thuê vận chuyển hàng lậu khó hơn, chi phí cao hơn, nên công tác chống buôn lậu tại đây có thuận lợi hơn nơi khác. Tuy nhiên, hàng nhập lậu qua cửa khẩu này lại “nóng” theo hướng khác.

Phó Chi cục trưởng Hải quan cửa khẩu Đặng Thị Ngân cho biết, Thông tư liên tịch số 64/2015/TTLT-BTC-BCT-BCA-BQP ngày 8-5-2015 quy định về chế độ hóa đơn, chứng từ đối với hàng hóa nhập khẩu lưu thông trên thị trường chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7-2015, thì đã xuất hiện một số đối tượng lợi dụng sơ hở của Thông tư để viết hóa đơn bán hàng đa cấp, nhằm hợp thức hóa hàng lậu và gây khó khăn cho công tác đấu tranh, bắt giữ. Ngoài ra, một số người dân lợi dụng lên cửa khẩu Tân Thanh du lịch để mua, bán hàng lậu cũng gây nhiều khó khăn trong công tác quản lý, kiểm soát.

Buôn lậu tại Lạng Sơn lại “nóng” ảnh 1

Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn thu giữ pháo nổ buôn lậu quan biên giới.
Ảnh: NHẬT ANH

Không để hình thành đường dây, ổ nhóm buôn lậu

Trao đổi ý kiến với chúng tôi, Phó Cục trưởng Hải quan Lạng Sơn Nguyễn Hữu Vượng nhận định, từ nay đến cuối năm, do nhu cầu hàng hóa tiêu dùng tăng cao, tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tiếp tục diễn biến phức tạp. Dự báo, các mặt hàng nhập lậu chủ yếu vẫn là các mặt hàng có thuế suất cao như đồ điện dân dụng, điện tử, hàng tạp hóa, may mặc và các loại hàng cấm như ma túy, tiền giả, pháo, gia cầm… Hiện nay, phía Trung Quốc tăng cường kiểm tra, kiểm soát đối với hàng hóa được hoàn thuế VAT tại một số cửa khẩu thuộc địa bàn tỉnh Lạng Sơn, do vậy, lượng hàng hóa được làm thủ tục hải quan không tăng, nhưng hàng hóa tại các đường mòn, lối tắt có thể sẽ gia tăng. Trên cơ sở phân tích, đánh giá, Cục Hải quan Lạng Sơn sẽ tăng cường giám sát tại các điểm “nóng”, hạn chế việc hình thành đường dây, ổ nhóm buôn lậu.

Theo đồng chí Nguyễn Hữu Vượng, việc tăng cường công tác tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân trên địa bàn, khách xuất, nhập cảnh, các tổ chức, doanh nghiệp chấp hành pháp luật, không tham gia buôn bán, vận chuyển trái phép hàng hóa, tiếp tay cho buôn lậu trong thời gian qua đã phát huy hiệu quả thiết thực. Tính riêng cửa khẩu Cốc Nam, lượng hàng hóa buôn lậu đã giảm còn một phần ba. Tuy nhiên, theo lộ trình giảm thuế một số mặt hàng có mức thuế suất ưu đãi đặc biệt bằng 0%, vì vậy, tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tại các cửa khẩu Hữu Nghị, Cốc Nam, Chi Ma, Tân Thanh có dấu hiệu không tăng nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ phức tạp.

Trường hợp có thông tin từ cơ sở bí mật báo về, lực lượng chức năng sẽ đưa lô hàng vào diện quản lý rủi ro (phân vào luồng đỏ, có kiểm tra thực tế hàng hóa). Tuy nhiên, “theo dõi trên hệ thống hải quan điện tử, các doanh nghiệp này biết được và đối phó bằng cách chờ hết thời hạn 15 ngày để hủy tờ khai, không thông quan hàng hóa. Điều này cũng là thách thức lớn đối với việc kiểm tra, kiểm soát, bắt giữ, đấu tranh phòng, chống buôn lậu” - đồng chí Nguyễn Hữu Vượng cho biết.

Để khắc phục khó khăn này, nhiều cán bộ tại các chi cục hải quan kiến nghị, cơ quan chức năng trang bị máy soi công-ten-nơ, để rút ngắn thời gian kiểm tra hàng hóa, thông quan hàng hóa nhanh chóng, đồng thời, nâng cao chất lượng công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu.

Trong lĩnh vực hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, một số doanh nghiệp thường lợi dụng thủ tục hải quan điện tử (VNACCS/VCIS) đối với hàng hóa được hệ thống phân luồng xanh, luồng vàng để khai sai về số lượng, chủng loại, mã số hàng hóa, xuất xứ, chính sách quản lý hàng hóa nhằm buôn lậu và gian lận thương mại. Một số doanh nghiệp sau khi khai tờ khai hải quan điện tử, biết hàng hóa được phân luồng xanh (hàng hóa không kiểm tra thực tế), đã “chêm” thêm hàng lậu, hàng cấm, gian lận thương mại… vào lô hàng.