Bình luận quốc tế

Bóng đen bạo lực vẫn bao trùm Xy-ri

Loạt vụ đánh bom làm hơn 150 người chết ở hai thành phố ven biển Tác-tút và Gia-lét của Xy-ri do tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng tiến hành đã rung lên hồi chuông báo động về tình hình bạo lực nghiêm trọng gia tăng ở quốc gia hơn 5 năm rơi vào nội chiến. Con số thương vong hằng ngày ở Xy-ri tiếp tục tăng gây quan ngại sâu sắc về nguy cơ làm sụp đổ thỏa thuận ngừng bắn giữa chính phủ và phe nổi dậy Xy-ri, đặt cuộc chiến chống IS trước nhiều thách thức.

Một thực tế đáng lo ngại là mặc dù thỏa thuận ngừng bắn ở Xy-ri đạt được hồi tháng 2 vừa qua và các phe phái đối địch ở Xy-ri đã ngồi vào bàn đàm phán hòa bình ở Giơ-ne-vơ (Thụy Sĩ), song tiếng súng chưa ngày nào ngừng nổ tại quốc gia Trung Đông này. Hoạt động quân sự vẫn leo thang tại thủ đô Đa-mát và các vùng lân cận, nhất là tại các tỉnh Đa-ra-y-a, A-lép-pô, Ít-líp và phía bắc Hôm-xơ. Cả hai phía chính phủ và phe đối lập Xy-ri liên tiếp cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận ngừng bắn. Các nhóm nổi dậy tuyên bố sẽ từ bỏ thỏa thuận nếu quân chính phủ không chấm dứt các cuộc tiến công tại thị trấn Đa-ra-y-a và Đông Gu-ta ở ngoại ô Đa-mát. Trong khi đó, quân đội chính phủ, với tuyên bố chống các nhóm vũ trang không tham gia thỏa thuận ngừng bắn, đã giành lại thị trấn chiến lược Đê-ia An A-xa-phia và nhiều ngôi làng ở phía đông-nam Đa-mát, đồng thời giành lợi thế trong các cuộc giao tranh ở khu vực Đông Gu-ta. Lần đầu kể từ sau thỏa thuận ngừng bắn, thị trấn Đa-ra-y-a ở ngoại ô Đa-mát, nằm cách dinh Tổng thống Át-xát chỉ vài km và do phe nổi dậy chiếm giữ, đã bị quân đội chính phủ tiến công.

Trước tình hình nêu trên, Bộ trưởng Ngoại giao Nga X.La-vrốp đã điện đàm với người đồng cấp Mỹ G.Ke-ri thảo luận về đề xuất của Mát-xcơ-va liên quan việc tiến hành chiến dịch chung để đối phó các nhóm phiến quân không tuân thủ lệnh ngừng bắn ở Xy-ri. Theo đó, sẽ tiến hành các chiến dịch chung giữa không quân Nga và lực lượng không quân của liên minh chống IS do Mỹ đứng đầu, nhằm chống Mặt trận An Nu-xra liên quan An Kê-đa và các nhóm vũ trang bất hợp pháp. Các cuộc không kích chung cũng sẽ nhằm vào các đoàn xe chứa vũ khí và đạn dược, trong đó có những đoàn xe quân sự xâm nhập Xy-ri qua biên giới Thổ Nhĩ Kỳ.

Tuy nhiên, đề xuất này đã không được Mỹ chấp thuận bởi những bất đồng liên quan các phe phái đối địch ở Xy-ri mà hai bên hậu thuẫn, chưa kể còn động chạm lợi ích đồng minh của Mỹ là Thổ Nhĩ Kỳ. Đại sứ Nga tại LHQ mới đây còn cáo buộc Thổ Nhĩ Kỳ cung cấp cho IS các vật liệu cần thiết để chế tạo thiết bị nổ. Mát-xcơ-va cũng cáo buộc giới chức An-ca-ra đã tạo cơ hội cho IS sở hữu các thành phần chế tạo loại thiết bị nổ được sử dụng trong nhiều vụ khủng bố. Đáp lại đề xuất của Nga, Mỹ kêu gọi Mát-xcơ-va gây sức ép để lực lượng ủng hộ Tổng thống Xy-ri B.Át-xát ngừng không kích nhằm vào lực lượng đối lập tại A-lép-pô và ngoại ô Đa-mát, trong khi Nga khẳng định các vụ không kích này là nhằm tiêu diệt các phần tử khủng bố.

Diễn biến phức tạp ở Xy-ri đe dọa thỏa thuận ngừng bắn mong manh và khiến các nước tham gia giải quyết cuộc khủng hoảng chưa thể ấn định thời hạn mới nào để nối lại các cuộc đàm phán hòa bình cho quốc gia Trung Đông này. Bạo lực đẫm máu khiến hơn bốn triệu người Xy-ri phải chạy ra nước ngoài và 7,6 triệu người phải rời bỏ nhà cửa, gây nên một cuộc khủng hoảng nhân đạo lớn trong khu vực. Xung đột giữa chính phủ và phe đối lập cũng như bất đồng giữa các nước hậu thuẫn mỗi bên ở Xy-ri vô hình trung đã tạo điều kiện thuận lợi cho IS chiếm nhiều vùng lãnh thổ tại quốc gia này. Sau loạt vụ khủng bố mới xảy ra ở Xy-ri, Tổng thống Nga V.Pu-tin cam kết sẽ tăng cường hỗ trợ chính quyền Đa-mát chống khủng bố. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ M.Tô-nơ cũng khẳng định, Oa-sinh-tơn sẽ tiếp tục đứng đầu liên minh quốc tế chống IS tại Xy-ri.

Trong bối cảnh tổ chức khủng bố IS mới đây phát động chiến dịch kêu gọi tăng cường các vụ tiến công nhằm vào phương Tây nhân tháng lễ Ra-ma-đan của người Hồi giáo, mặt trận chống IS của Nga và Mỹ ngày càng trở nên khó khăn và phức tạp. Chừng nào cuộc khủng hoảng Xy-ri, "cái nôi" của khủng bố, chưa được giải quyết, IS càng có cơ hội phát triển. Bởi thế, việc thúc đẩy các cuộc đàm phán ở Giơ-ne-vơ vẫn là yếu tố quan trọng nhằm đem lại tia hy vọng hòa bình, đồng thời đem đến "ánh nắng" giúp xua tan bóng đen của bạo lực và khủng bố đang bao phủ cho Xy-ri.