40 năm - những dấu ấn phát triển

Ngày 7-10-1975, Bộ Điện và Than có quyết định thành lập Công ty Điện lực miền trung, sau này là Công ty Điện lực 3 và nay là Tổng công ty Điện lực miền trung (EVNCPC). Qua 40 năm xây dựng và phát triển, vượt lên nhiều khó khăn, thử thách, Tổng công ty Điện lực miền trung đã đạt được những thành quả rất đáng tự hào trong thực hiện nhiệm vụ cung ứng điện phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh - quốc phòng và đời sống nhân dân các tỉnh, thành phố khu vực miền trung - Tây Nguyên.

Công-tơ điện tử do EVNCPC tự nghiên cứu sản xuất.
Công-tơ điện tử do EVNCPC tự nghiên cứu sản xuất.

Kiến thiết hệ thống điện miền trung

Chặng đường 40 năm qua, từ xuất phát điểm lạc hậu và nghèo nàn về cơ sở vật chất, Điện lực miền trung đã trải qua nhiều khó khăn thử thách, xây dựng hệ thống điện từng bước hoàn thiện. Trong những năm đầu đất nước thống nhất, hệ thống nguồn và lưới điện ở miền trung chỉ có những tổ máy đi-ê-den nhỏ, phân tán; lưới điện manh mún, cũ nát và cũng chỉ có ở các đô thị. Tổng công suất phát điện bằng đi-ê-den trên địa bàn lúc đó chỉ khoảng 75 MW, sản lượng điện hằng năm chưa đến 100 triệu kW giờ, nhưng với một đất nước vừa bước ra khỏi cuộc chiến tranh tàn khốc, lại bị bao vây, cấm vận, nguồn lực đầu tư rất ít ỏi, không đủ để tăng cường cơ sở kỹ thuật nguồn, lưới điện nhằm tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội trong khu vực. Với việc xây dựng và đưa vào vận hành nhà máy điện Đồng Hới (14 MW), thủy điện Phú Ninh (1,6 MW), tiếp nhận, lắp đặt các tổ máy phát điện đi-ê-den được điều động từ miền nam ra, miền bắc vào, phục hồi các máy phát hỏng, nguồn và lưới điện ở miền trung từng bước được bổ sung, nhưng miền trung vẫn ở trong cảnh thiếu điện nghiêm trọng, nhiều khu vực vẫn là vùng tối, hoặc đêm có điện, đêm không.

Trong bối cảnh đó, năm 1988, Công ty Điện lực 3 cùng lãnh đạo các tỉnh miền trung, Tây Nguyên tổ chức hội nghị đánh giá tình hình, kiến nghị lên Bộ Năng lượng và Hội đồng Bộ trưởng xem xét, phê duyệt các phương án cung cấp điện trước mắt cũng như lâu dài cho miền trung. Trên cơ sở đó, Bộ Năng lượng đã xác định ba giải pháp cung ứng điện cho miền trung. Đó là củng cố, tăng cường nguồn điện đi-ê-den hiện có; Kéo lưới điện truyền tải từ nam ra, từ bắc vào; Xây dựng tại chỗ các nhà máy điện có công suất đủ lớn, trước mắt tập trung xây dựng công trình Thủy điện Ialy công suất 720 MW, phục vụ nhu cầu điện tại khu vực, đồng thời làm cầu nối cho lưới điện thống nhất cả nước. Công cuộc kiến thiết hệ thống nguồn và lưới điện tại miền trung có bước chuyển mạnh mẽ, khởi đầu cho một giai đoạn cực kỳ sôi động, với hàng loạt các công trình nguồn và lưới điện được triển khai. Khởi công năm 1987, hoàn thành năm 1990, đường dây (ĐZ) 220 - 110 kV từ Vinh nối thông vào Đà Nẵng. Năm 1992, ĐZ 110 kV tiếp tục vào đến Quảng Ngãi rồi Bình Định. Tại các tỉnh Nam Trung Bộ, ĐZ 110 kV Đa Nhim - Nha Trang đóng điện năm 1992. Tháng 1-1994 đóng điện ĐZ 110 kV Nha Trang - Tuy Hòa, đưa điện từ Đa Nhim cung cấp cho tỉnh Phú Yên và sau đó liên kết với Bình Định. Về nguồn điện, từ năm 1988 đến 1990 bổ sung 74 tổ máy đi-ê-den, tăng 69 MW; tháng 9-1990 hoàn thành xây dựng Nhà máy Thủy điện Đrây H’Linh (12 MW); tháng 5-1991 khánh thành Nhà máy Thủy điện An Điềm (5,4 MW); tháng 11-1993 khởi công xây dựng Nhà máy Thủy điện Ialy (720 MW); Nhà máy Thủy điện Vĩnh Sơn (66 MW), chính thức vận hành và hòa lưới điện quốc gia tháng 12-1994. Năm 1992, công trình lịch sử - ĐZ 500 kV bắc - nam mạch 1 được khởi công, năm 1994 hoàn thành và hòa lưới điện tại Đà Nẵng. Từ đây, hệ thống điện Việt Nam kết nối thành một mạng lưới thống nhất, đánh dấu một giai đoạn mới của ngành điện Việt Nam cũng như của Điện lực miền trung.

Đẩy mạnh điện khí hóa nông thôn, đưa điện ra hải đảo

Sau khi hoàn thành cơ bản giai đoạn giải quyết thiếu điện, cùng với chủ trương điện khí hóa nông thôn được triển khai trên phạm vi cả nước, Điện lực miền trung chuyển sang giai đoạn mở rộng đầu tư, đưa điện về nông thôn miền núi. Với quyết tâm mạnh mẽ, EVNCPC đã nghiên cứu nhiều giải pháp về quy hoạch và đầu tư, tìm các nguồn tín dụng ưu đãi để triển khai hàng loạt các dự án quan trọng, làm thay đổi cơ bản và nhanh chóng bộ mặt điện nông thôn miền trung - Tây Nguyên. Khởi đầu là xã Gio Hải (Quảng Trị) được chọn thí điểm điện khí hóa đầu tiên tại miền trung, hoàn thành đóng điện tháng 12-1996; tiếp đến là các dự án điện khí hóa ở phạm vi khu vực: dự án Năng lượng nông thôn I vay vốn Ngân hàng Thế giới (WB) có tổng vốn đầu tư hơn 767 tỷ đồng, đưa điện về 249 cụm xã, cấp điện cho hơn 65 nghìn hộ dân nông thôn; dự án cấp điện các thôn, buôn chưa có điện ở các tỉnh Tây Nguyên, vốn đầu tư 1.122 tỷ đồng, cấp điện cho 852 thôn, buôn với 62.646 hộ đồng bào bốn tỉnh Tây Nguyên; dự án Năng lượng nông thôn II nhằm cải tạo nâng cấp lưới điện hiện có của các địa phương... Đặc biệt, cách đây một năm, dự án cấp điện cho huyện đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) bằng cáp ngầm với nguồn vốn đầu tư hơn 650 tỷ đồng đã hoàn thành và đóng điện, đáp ứng mong ước của người dân Lý Sơn về một nguồn điện ổn định, đầy đủ phục vụ sản xuất và sinh hoạt, đồng thời góp phần thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Hiện EVNCPC đang tiếp tục thực hiện dự án cấp điện ra đảo Cù Lao Chàm (Quảng Nam) bằng cáp ngầm, với mức đầu tư 485 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành cuối năm 2016.

Với những nỗ lực vượt bậc, hệ thống điện miền trung - Tây Nguyên đã có sự phát triển mạnh mẽ. Năm 1975, tổng công suất phát điện là 75,4MW thì đến nay công suất cực đại toàn hệ thống điện miền trung - Tây Nguyên đã đạt 2213 MW, tăng gần 30 lần; đường dây cấp điện đến nay dài gần 60 nghìn km, tăng 60 lần; sản lượng điện thương phẩm năm 2015 dự kiến 13,35 tỷ kW giờ, tăng 130 lần. Miền trung và Tây Nguyên hiện có 100% số huyện, 99,43% số xã, 98,54% số hộ sử dụng điện lưới quốc gia, vượt mức yêu cầu của Quốc hội và Chính phủ đề ra, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy kinh tế miền trung - Tây Nguyên phát triển.

40 năm - những dấu ấn phát triển ảnh 1

Khai trương Trung tâm chăm sóc khách hàng điện lực miền trung.

Đầu tư thủy điện - hướng đi mang lại nhiều hiệu quả

Bên cạnh những thành tựu về điện khí hóa nông thôn, trong giai đoạn từ năm 2000 đến nay, EVNCPC tạo dấu ấn bằng thành công trong đầu tư xây dựng thủy điện. Sau Thủy điện Đrây Hlinh 2 (16 MW) tại tỉnh Đác Nông hoàn thành năm 2007 theo hình thức cổ phần hóa, hàng loạt các nhà máy thủy điện vừa và nhỏ được ra đời theo cơ chế đầu tư này. Đến nay EVNCPC là cổ đông sáng lập chín Công ty cổ phần (CTCP), xây dựng 13 nhà máy thủy điện, tổng công suất lắp máy 780 MW, điện lượng bình quân hằng năm đạt hơn 3 tỷ kW giờ. Với số vốn điều lệ 878 tỷ đồng, lũy kế cổ tức nhận được tính đến nay đạt hơn 415 tỷ đồng, bằng 46% giá trị vốn góp. Đặc biệt có những CTCP đạt tỷ lệ cổ tức hằng năm hơn 30% giá trị góp vốn, là con số mơ ước của các nhà đầu tư.

Tối ưu hóa chi phí, nâng caohiệu quả sản xuất kinh doanh

Sau khi cơ bản bảo đảm cung ứng điện phục vụ phát triển kinh tế - xã hội cho khu vực, EVNCPC tiếp tục tập trung nâng cao chất lượng điện năng và hiệu quả sản xuất kinh doanh, chuyển từ đầu tư theo chiều rộng sang đầu tư chiều sâu, nâng cao độ tin cậy và chất lượng cung cấp điện năng. Một số trạm biến áp 110kV đã được đầu tư tự động hóa, tại năm tỉnh đã có hệ thống điều khiển tự động SCADA, công-tơ điện tử tự động đọc chỉ số từ xa đã được đưa vào sử dụng cho gần 35% số khách hàng... Chất lượng dịch vụ khách hàng cũng được cải thiện với nhiều tiện ích nhằm giảm thời gian làm thủ tục, áp dụng hóa đơn điện tử, thu tiền qua ngân hàng… mang lại sự thuận lợi nhất cho khách hàng. EVNCPC cũng tập trung hoàn thiện bộ máy tổ chức từ Tổng công ty đến các đơn vị thành viên, xây dựng bộ quy chế quản lý nội bộ, tinh giản và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và công nghệ mới vào sản xuất kinh doanh và quản lý điều hành để nâng cao năng suất lao động.

Bốn mươi năm nhìn lại, Điện lực miền trung tự hào với quá trình xây dựng và phát triển của doanh nghiệp, những thành quả và sự đóng góp của các thế hệ lãnh đạo và cán bộ, công nhân viên EVNCPC vào sự phát triển kinh tế - xã hội khu vực miền trung - Tây Nguyên. Trước mắt EVNCPC là những thách thức của giai đoạn mới, đòi hỏi lãnh đạo và cán bộ công nhân viên EVNCPC tiếp tục nỗ lực, phát huy truyền thống tốt đẹp và những thành quả của thế hệ đi trước, lao động sáng tạo và đoàn kết, xây dựng và phát triển Tổng công ty Điện lực miền trung trở thành một doanh nghiệp mạnh, hoạt động hiệu quả, bảo đảm cung cấp điện an toàn và chất lượng, phục vụ tốt nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân khu vực miền trung - Tây Nguyên, sẵn sàng tham gia có hiệu quả vào thị trường điện cạnh tranh.

Trần Đình Nhân
Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc EVNCPC